
In 2007 is mijn novelle "Boventonen" verschenen.
Het is het verhaal van
een jonge vrouw die in een amateurkoor zingt dat op koorweek gaat naar Engeland,
naar St Ives in Cornwall, om een mis van William Byrd in te studeren.
Te bestellen via www.freemusketeers.nl
Hieronder de eerste bladzijde:
Ik ben een echt vadermeisje. Daarom sta ik het liefst tussen de eerste
tenor en de mannenalt. Hardop zeg ik natuurlijk dat de mannenalt beter dan ik
van blad kan zingen en dat ik goed kan intoneren naast een tegenstem. Misschien
heb ik zelf ook jaren geloofd dat dit waar is. Onzin allemaal. Ik stond en sta
het liefst naast mannen.
Eigenlijk zijn mannenalten een zeldzaamheid in
Nederland, maar vreemd genoeg heb ik er vanaf mijn eerste koorervaring altijd
naast een gestaan.
Als student muziekwetenschappen moest ik verplicht
koorzingen als onderdeel van de propedeuse. In september begonnen we met 80
eerstejaars om in juni met ongeveer 40 over te blijven. Iedere dinsdagmiddag,
het hele studiejaar lang, liepen we in groepjes van 2 tot 10 studenten in
verschillende tempi de driehonderd meter van het instituut naar de
rooms-katholieke kerk waar de repetities plaatsvonden. Alleen in dat ene jaar,
waarin ik aan mijn muziekstudie begon, werd er gerepeteerd in de schuilkerk vol
roomse pracht en praal in de Minrebroederstraat. De witgekalkte, protestante
Janskerk waar alle andere jaren de schola cantorum plaats vond, werd toen
gerestaureerd.
Het lijkt voor een luisteraar misschien dat een koor uit 20
tot 40 musici bestaat, zoveel zangers als er zijn. Feitelijk wordt er maar door
één persoon gemusiceerd en dat is de dirigent. Wij, de zangers, zijn zijn
instrument. Met zijn slag en met zijn ogen bespeelt hij ons. Wij klinken zoals
hij het hebben wil. Ons geluid wordt door hem bestuurd, wij zijn slechts de
toetsen van zijn klavier, de stok en snaren van zijn viool.
En dat is maar
goed ook. Koorzangers kunnen in wezen niet musiceren, ze zijn slechts bezig hun
ademstoot om te zetten in klank, bij voorkeur zuiver, en daar gaat alle aandacht
in zitten. In een soort tweede bewustzijn horen we wel ergens of de muziek mooi
is of niet maar aangezien de muziek alleen bestaat terwijl wij gloedvol
uitademen en onze toon moeten aanpassen aan de zangers naast ons, blijft er niet
veel tijd over de kern van de muziek te horen.
Ik kwam hier langzaam in de
loop van vele koorrepetities achter. Soms hield ik een paar maten mijn mond om
te horen wat de componist bedoelde. Zeker tijdens dat eerste jaar als koorzanger
kon dat straffeloos. Als een van de 15 alten was mijn ongetrainde stem niet eens
voor mijzelf waarneembaar en kon ik minutenlang de vier lijnen in de muziek van
blad meelezen en stuk voor stuk horen klinken in alle gewelven en zijbeuken van
de kerk. De beschilderde wanden, de gouden beelden, de uitdrukkingsloze Maria
-of ze nou net een kind had gekregen of verloren, ze keek altijd hetzelfde- de
bloederige kruisweg, de gekleurde ramen, op dinsdagmiddag kon ik het
rooms-katholieke geloof rustig bekijken terwijl ik af en toe ook een goede toon
van mijn buurman trachtte over te nemen.
mooie site over St Ives:
www.onestives.co.uk
Hieronder enkele commentaren van lezers:
Vincent Bijlo, schrijver/cabaretier:
"Het is een
kwetsbaar boek. En ook een gedurfd boek. Voor de niet-geprogrammeerde
lezer."
Ronald Plasterk, koorzanger/ oud-minister van
onderwijs:
"Zo het al mogelijk is het wonder van het koorzingen
geheel in woorden te vatten -hetgeen u nastreefde- dan is het u beslist
gelukt om het inspirerende gevoel van het samen zingen over te brengen. Moge dit
boek de opmaat voor een welluidend oeuvre zijn.
"Maureen Peeck, emeritus-docent Engelse Letteren aan de
UU:
"I don't think your descriptions of the process of singing in a
choir could be bettered; indeed I have never ever read such descriptions in any
other work of fiction. It is an intriguing and original book and I thoroughly
enjoyed reading it."
Arjeh Kalmann, hoofdredacteur Utrechts Nieuwsblad:
"Ik
vond het heel erg mooi. Maar net toen ik goed en wel in het verhaal zat, was het
helaas afgelopen." (tip van de schrijver: dan moet je het nog een keer
lezen)
Jan-Paul Rosenberg, poezie-uitgever:
"Eindelijk eens een
Nederlands literair werk dat niet in de grachtengordel gesitueerd is. Het is
goddank niet hip en oversekst, maar hoogst origineel en hoogst literair."

St. Ives Bay in St. Ives, Cornwall