Dyslexie

Dyslexie (algemeen)

Toen ik 33 jaar was, kwam ik er via een televisieprogramma achter dat ik onmiskenbaar dyslectisch ben. Tot die tijd wist ik er heel weinig over, ik had het onderwerp altijd weten te vermijden. Ik had wel eens dyslectische leerlingen gehad, maar die maakten zulke rare spelfouten, dat ik mezelf absoluut niet in hen herkende. Bovendien had ik Engels gestudeerd en een vertaalopleiding gedaan, en dat doen dyslectici niet, dús kon ik niet dyslectisch zijn. Althans, dat zei iedereen in mijn omgeving.

Na dat tv-programma ben ik me er uiteraard verder in gaan verdiepen en ik heb me ook laten testen door een pedagoog om het echt zeker te weten. Ik heb nu een dyslexie-verklaring in het laatje bij mijn diploma’s en mijn bul liggen, wie weet komt hij ooit nog van pas.

Bij mensen die dyslectisch legt de informatie die via oren en ogen binnenkomt een andere route af in de hersenen dan bij mensen die niet-dyslectisch zijn. Bijvoorbeeld: de hele taalverwerking -lezen, schrijven, spreken- gebeurt bij dyslectici in het voorhoofd, de buurt van het korte termijngeheugen, en bij niet-dyslectici ergens in de buurt van een oor. Dit verklaart meteen waarom het korte termijngeheugen gauw overbelast is bij dyslectici.
Een ander belangrijk aspect is dat dyslectici niet of heel moeilijk kunnen automatiseren, oftewel dingen op routine doen. Ze moeten steeds weer opnieuw bedenken hoe het ook alweer zat. Dat is bijna niet uit te leggen aan mensen die wél van alles automatisch kunnen. Als je bijvoorbeeld niet automatisch kunt lezen en schrijven, houdt dat in dat je bij elke letter weer moet bedenken welke letter het ook alweer was. Nu kun je daar best vaardigheid en snelheid in krijgen, maar dat is niet hetzelfde als dat je het automatisch doet. Lezen blijft dus een heel inspannende bezigheid voor een dyslecticus. Net als schrijven, autorijden, kortom alles wat niet-dyslectici op routine doen.

Dyslexie en Engels

Door de Engelse taal als mijn grote passie te kiezen, heb ik het mezelf destijds niet makkelijk gemaakt. De Engelse spelling en uitspraak zit vol met rare uitzonderingen. Toch had ik daar niet zoveel moeite mee, omdat ik mezelf altijd had ondergedompeld in de Britse popmuziek, dus klank en geschreven woord liggen diep verankerd in mijn hersenen. Op school heb ik gedegen en overzichtelijk les gehad. En de studie bestond voornamelijk uit romans en poëzie lezen, en dat vind ik van jongs af aan al heerlijk. Ander groot voordeel van de studie Engels was dat je niets in een andere taal hoefde te lezen. Ik kon en kan geen paragraaf in het Duits of Frans lezen zonder het spoor volkomen bijster te raken. Ik weet pas sinds mijn 33ste dat dat vreemd is voor iemand met een 8 en een 7 op zijn VWO-lijst.
Hét grote probleem van Engels was en is het gigantisch grote vocabulaire. Ik herinner me nog wel dat ik mij huilend heb voorbereid op dat tentamen: ik moest een alfabetische lijst van 4000 woorden leren, en voor mij leken alle woorden die met de A begonnen op elkaar, en alle woorden die met de B begonnen ook, enzovoorts.

Als vertaler brak het me op dat mijn woordenschat zo klein is; ik moest zo vreselijk veel opzoeken. 
Als privé-docent had en heb ik juist weer heel veel voordeel van het feit dat ik zelf veel moeite heb moeten doen om me dingen eigen te maken; ik zie snel waar de schoen wringt en probeer dan een andere uitleg of benadering te verzinnen. Ik heb veel mensen uit het bedrijfsleven privé-les gegeven en de laatste paar jaar heb ik voor het eerst dyslectische middelbare scholieren op bijles.

De lesmethodes voor Engels – en ik hóóp dat het voor andere vakken beter is!- zijn tegenwoordig een verzameling ditjes en datjes uit het Engels taalgebied met veel illustraties en wisselende lettertypes wat allemaal schots en scheef over de pagina’s uitgestrooid is. Voor de gemiddelde dyslecticus is er geen touw aan vast te knopen, en ik vraag me af of het voor anderen wel het geval is. Het boek dat ik leerlingen aanraad zelf te kopen is Essential Grammar in Use voor de eerste en tweede klas, en English Grammar in Use vanaf de derde klas. Het zijn overzichtelijke boeken met goede uitleg en veel oefeningen. Gewoon bij Bol.com te bestellen.